گیاه Montbr. & Auch. Dracocephalum multicaule (متعلق به خانواده Labiatae) در تاریخ مرداد 1374 از دره لاسم در جاده هراز جمع آوری وبه روش تقطیر با آب اسانس گیری شد. راندمان این عمل (w/w) 0.28  درصد بود. اسانس فوق با دستگاه های GC و GC/MS مورد بررسی قرار گرفت. درمجموع 27 ترکیب شامل 89 درصد کل اسانس شناسایی شدند. مواد عمده شناسایی شده عبارتند از: لیمونن 29.4 درصد، آلفا- پینن 16.2 درصد و متیل ژرانیات 11.2 درصد

هدف: انبه (Mangifera indica L.) درختی همیشه سبز و متعلق به تیره پسته ایان (Anacardiaceae) که در ایران در استان های هرمزگان و بلوچستان کشت می شود و تاکنون پژوهشی پیرامون ویژگی های ساختاری و تکوینی آن صورت نگرفته است. در پژوهش حاضر بررسی ساختار تشریحی اندام های رویشی و مراحل تکوینی اندام های زایشی این گیاه مد نظر قرار گرفتند.مواد و روش ها: از اندام های رویشی نمونه برداری شد و در فیکساتور گلسیرین و اتانل تثبیت صورت گرفت. از اندام های زایشی گیاه در مراحل مختلف نموی از غنچه باز نشده تا گل رسیده نمونه برداری انجام شد. نمونه ها در فیکساتور FAA تثبیت شدند با میکروتوم برش گیری شده و با رنگ های هماتوکسیلین و ائوزین رنگ آمیزی صورت گرفت.نتایج: بررسی ساختار نخستین و پسین ریشه، ساقه، دمبرگ، برگ، محور گل آذین و مریستم راس ساقه مشابهت این اندام ها با سایر دو لپه ای ها را نشان داد. نافه این گیاه دارای 5 پرچم است که تنها یکی از این پرچم ها بارور بوده مابقی عقیم هستند. بساک ها دارای دو خانه و چهار کیسه گرده می باشند. لایه تاپتوم ترشحی بوده و دانه های گرده با سه منفذ می باشند. مادگی دارای یک برچه، تمکن پایه ای، یک تخمک واژگون و تخمک تک پوسته ای می باشد. بافت های ترشحی، در اندام های زایشی آن دیده شدند.نتیجه گیری: بر اساس یافته های تشریحی مشابهت این گیاه با دیگر دولپه ای ها مشاهده گردید. با توجه به بررسی مراحل نمو زایشی اطلاعات جدیدی برای شناسایی این گیاه به دست آمد.

گیاه مارچوبه با نام علمی Asparagus officinalis L. از تیره Asparagaceae گیاهی تک لپه است. گونه های مختلف این گیاه، دارای خاصیت ضد سرطانی، ضد قارچی و ضد التهابی بوده و برای مصارف دارویی، تزئینی و خوراکی کشت می شوند. هدف از این پژوهش مطالعه ساختار تشریحی اندام های رویشی و بررسی بعضی از مراحل تکوین گل در گیاهان مارچوبه جمع آوری شده از شهرستان دزفول است. به منظور بررسی اندامهای رویشی شامل ریشه، ساقه و برگ و اندامهای زایشی، نمونه اندام های رویشی و زایشی در مراحل متفاوتی از تکوین انتخاب و با استفاده از روش های متداول سلول-بافت شناسی و با به کار گیری میکروسکوپ نوری در آزمایشگاه زیست گیاهی دانشگاه علوم تحقیقات، در سال 1395 بررسی شدند. مشاهده ساختار اندام های رویشی نشان داد که استوانه مرکزی ریشه شامل دایره محیطیه، دسته های آوندی (چوب، آبکش) و مغز است، استوانه مرکزی ساقه یک نوع اتکتواستل است که در آن دسته های آوندی به طور نامرتب پراکنده شده اند و از نوع یک سویه می باشند. تخمک ها در این گیاه از نوع، واژگون بوده و کیسه رویانی آنها از نوع پلی گونوم است. دانه ی گرده در این گیاه تک شیاری است و تزئینات اگزین آن از نوع مشبک منفذدار می باشد. بر اساس این یافته ها ساختار تشریحی اندام های رویشی و مراحل تکوین دانه ی گرده و مادگی این گیاه با ساختار عمومی تشریحی و تکوینی گیاهان تک لپه مشابه است.

گیاه Salvia nemorosa از خانواده نعناعیان (Lamiaceae) است که دارای مصارف خوراکی، دارویی و زینتی می باشد. با توجه به عدم وجود اطلاعاتی در مورد کشت بافت این گیاه، کشت بافت و اندام S. nemorosa جهت ریزازدیادی آن بر روی محیط کشت مناسب صورت گرفت. کشت در شیشه این گیاه در محیط کشت MS با مقادیر مختلف هورمونی انجام شد. قطعات ریشه، محور زیر لپه، برگ و مریستم راسی از دانه رست های سترون رشد یافته در محیط کشت MS فاقد هورمون، به عنوان جداکشت مورد استفاده قرار گرفت. جداکشت های برگ و مریستم راسی در محیط کشت MS حاوی 5mgl-1 NAA و 2ip 5mgl-1، کالهای متراکم و سبز رنگ تشکیل دادند و بعد اندام زایی (تشکیل برگ و ریشه) کردند. محیط کشت MS دارای 5mgl-1 IBA و 5mgl-1 Kin تنها بر روی جداکشت های برگی مناسب بوده و قطعات کشت شده پس از کال زایی، اندام های برگی موجود آوردند. در محیط کشت MS دارای 5mgl-1 NAA و 2mgl-1 6-BAP جداکشت های مریستم راسی پس از کال زایی اندام های برگ و ساقه را تولید کردند و با واکشت نمونه ها در محیط کشت تازه، تشکیل گیاه کامل صورت گرفت. این محیط کشت هورمون دار بهترین محیط برای گیاه S. nemorosa نسبت به دو محیط کشت دیگر محسوب شد. در محیط کشت MS دارای 5mgl-1 NAA و 5mgl-1 2ip محور زیر لپه کالهای زرد رنگ تولید نموده ولی جداکشت های ریشه ای بدون تولید کال باقی ماندند. در محیط کشت MS دارای 5mgl-1 IBA و 5mgl-1 Kin جداکشت های محور زیر لپه، کالهای زرد رنگ و جداکشت های ریشه ای با تولید کالهای سبز رنگ بدون تغییر در محیط باقی ماندند.

اسطوخودوس گیاهی زینتی و دارویی است. یکی از روش های کارامد در ریز ازدیادی آن اندام زایی از کالوس می باشد. در این پژوهش تاثیر سیتوکینین های مختلف بر کالوس زایی و اندامزایی گیاه اسطوخودوس مطالعه شد. جداکشت های گره، در محیط کشت MS دارای غلظتهای مختلف هورمونهای BAP (بنزیل آمینو پورین)،Kin  (کینتین) و  -2) 2iPیزوپنتیل آدنین) با غلظت های 1 تا 2 میلی گرم بر لیتر، به تنهایی و یا در ترکیب با یکدیگر کشت شدند. نتایج نشان داد ده روز پس از کشت نمونه ها، کالوس زایی آغاز می شود. در هفته سوم روی برخی از کالوس های سبز رنگ گرانول هایی ایجاد شده که با گذشت زمان به جوانه و برگ یا ریشه تبدیل شدند. جوانه زنی از کالوس ها در محیط های کشت دارای BAP یا 2ip مشاهده شد. بیشترین جوانه زنی در محیط دارای BAP (2 میلی گرم بر لیتر) به دست آمد. در تیمارهای BAP (1 تا 2 میلی گرم بر لیتر) و 2ip (1 میلی گرم بر لیتر) همزمان با جوانه زنی، ریشه زایی نیز صورت پذیرفت، به طوریکه حداکثر تعداد ریشه در محیط کشت دارای BAP (1 میلی گرم بر لیتر) مشاهده شد. در مرحله بعد، کالوس های 45 روزه در همان محیط کشت اولیه واکشت شدند. نتایج این مرحله نشان داد نمونه ها علاوه بر محیط های واکشت دارای BAP یا 2iP، در محیط کشت دارای دو هورمون Kin و BAP (1 میلی گرم بر لیتر) نیز ساقه و برگ تولید می نمایند. اما در هیچکدام از محیط های واکشت ریشه زایی دیده نشد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

1گیاهFerula assa-foetida ، گیاه دارویی و بومی ایران است که به طور سنتی ارزش درمانی آن مورد توجه بوده است. در این تحقیق ترکیبات اسانس بخش­های مختلف گیاه (ساقه، بذر و برگ گیاه) و صمغ آن که در طب سنتی استفاده می­گردد با هم مقایسه گردید بدین منظور رویشگاه مرتعی مهم این گونه در شهرستان تفت یزد، شناسایی و در زمان ظهور تیرک گلدهی و بذر به صورت تصادفی از پایه­های موجود، بخش­های مورد بررسی به تعداد سه نمونه جمع­آوری شد. اسانس نمونه­ها با استفاده از دستگاه کلونجر گرفته و ترکیبات شیمیایی موجود در اسانس­های حاصل از اندام­های مختلف توسط کروماتوگرافی گازی (GC/FID) و طیف­سنجی جرمی (GC-MS) شناسایی شد. در بررسی ترکیبات اسانس صمغ، برگ، ساقه و بذر گیاه آنغوزه 25 ترکیب شناسایی شد که این ترکیبات 24/90 درصد اسانس صمغ، 84/91 درصد اسانس برگ، 09/85 درصد اسانس ساقه و 70/95 درصد اسانس بذر را تشکیل دادند. بر­اساس نتایج به­دست آمده مشخص شد که اکثر ترکیبات اصلی موجود در اسانس صمغ گیاه آنغوزه مشابه با ترکیبات سایر اندام­های گیاه است. ترکیبات گوگرد­دار فرار به همراه ترکیبات سسکوئی­ترپن­ها ترکیبات غالب اسانس این چهار اندام بودند. به­طور­کلی سه ترکیب ای- پروپینل- سک- بوتیل دی­سولفید (E-propenyl sec-butyl disulfide) با 1/11 درصد، زد- پروپینل- سک بوتیل دی­سولفید (Z-Propenyl-sec-butyl disulfide) با 63/35 درصد و گاما- ایودسمول (γ-Eudesmol<10-epi>) با 88/8 درصد مهم­ترین ترکیبات اسانس هستند که بیش از 50 درصد ترکیب اسانس را تشکیل می­دهند. بیشترین شباهت بین ترکیب اسانس صمغ با برگ وجود داشت. گیاهFerula assa-foetida ، گیاه دارویی و بومی ایران است که به طور سنتی ارزش درمانی آن مورد توجه بوده است. در این تحقیق ترکیبات اسانس بخش­های مختلف گیاه (ساقه، بذر و برگ گیاه) و صمغ آن که در طب سنتی استفاده می­گردد با هم مقایسه گردید بدین منظور رویشگاه مرتعی مهم این گونه در شهرستان تفت یزد، شناسایی و در زمان ظهور تیرک گلدهی و بذر به صورت تصادفی از پایه­های موجود، بخش­های مورد بررسی به تعداد سه نمونه جمع­آوری شد. اسانس نمونه­ها با استفاده از دستگاه کلونجر گرفته و ترکیبات شیمیایی موجود در اسانس­های حاصل از اندام­های مختلف توسط کروماتوگرافی گازی (GC/FID) و طیف­سنجی جرمی (GC-MS) شناسایی شد. در بررسی ترکیبات اسانس صمغ، برگ، ساقه و بذر گیاه آنغوزه 25 ترکیب شناسایی شد که این ترکیبات 24/90 درصد اسانس صمغ، 84/91 درصد اسانس برگ، 09/85 درصد اسانس ساقه و 70/95 درصد اسانس بذر را تشکیل دادند. بر­اساس نتایج به­دست آمده مشخص شد که اکثر ترکیبات اصلی موجود در اسانس صمغ گیاه آنغوزه مشابه با ترکیبات سایر اندام­های گیاه است. ترکیبات گوگرد­دار فرار به همراه ترکیبات سسکوئی­ترپن­ها ترکیبات غالب اسانس این چهار اندام بودند. به­طور­کلی سه ترکیب ای- پروپینل- سک- بوتیل دی­سولفید (E-propenyl sec-butyl disulfide) با 1/11 درصد، زد- پروپینل- سک بوتیل دی­سولفید (Z-Propenyl-sec-butyl disulfide) با 63/35 درصد و گاما- ایودسمول (γ-Eudesmol<10-epi>) با 88/8 درصد مهم­ترین ترکیبات اسانس هستند که بیش از 50 درصد ترکیب اسانس را تشکیل می­دهند. بیشترین شباهت بین ترکیب اسانس صمغ با برگ وجود داشت.